XIII. Yüzyıldan Günümüze

AHİLİK
Teşkilatı

الأخوة - Kardeşlik

Ahi Evran-ı Veli tarafından 13. yüzyılda Kırşehir'de kurulan, Anadolu'nun ilk mesleki ve ahlaki teşkilatı. Dürüstlük, kalite ve kardeşlik üzerine kurulu bu sistem, bugünkü esnaf odalarının ve iş ahlakının temelini oluşturur.

800+
Yıllık Miras
740
Fütüvvet Kuralı
32
Meslek Loncası
Ahi Evran-ı Veli
Ahiliğin Piri

Ahi Evran-ı Veli

Pîr Mahmud bin Ahmed Nasirûddin (1171-1262)

Azerbaycan'ın Hoy şehrinde 1171 yılında dünyaya gelen Ahi Evran, İslam dünyasının en önemli alim ve mutasavvıflarından biridir. "Evran" lakabı, herkesin korktuğu büyük bir yılanı ehlileştirmesinden gelir.

Bağdat'ta Fahreddin Razi'den dini ilimler, kayınpederi Evhadüddin Kirmani'den tasavvuf eğitimi aldı. Fütüvvet akımından etkilenerek Anadolu'da kendi esnaf teşkilatını kurdu.

I. Alaeddin Keykubad döneminde Kayseri'de debbağ (deri tabakçı) esnafını örgütleyerek Ahiliğin temellerini attı. Daha sonra merkezi Kırşehir'e taşıdı ve ölümüne kadar burada yaşadı.

📜 Hayat Kronolojisi

  • 1171 Azerbaycan Hoy'da doğumu
  • 1203 Bağdat'ta eğitime başlaması
  • 1205 Evhadüddin Kirmani ile tanışması
  • 1210 Anadolu'ya göçü
  • 1220 Kayseri'de Ahilik teşkilatının kuruluşu
  • 1238 Kirmani'nin vefatı, Ahilerin lideri olması
  • 1262 Kırşehir'de 92 yaşında vefatı
"Hiç ölmeyecekmiş gibi bu dünya için, yarın ölecekmiş gibi ahiret için çalış."
— Hz. Muhammed (s.a.v.) - Ahiliğin Temel Hadisi
Üç Temel İlke

Ahiliğin Temeli

Her Ahinin uyması gereken üç temel ilke

🤚

EL

Eline Sahip Ol

Hırsızlık yapma, haram kazanma. Elini hayırlı işlere uzat, başkalarının malına uzatma. Helal kazanç ahiliğin temelidir.

🥋

BEL

Beline Sahip Ol

Nefsine hakim ol, zinadan uzak dur. İffetini koru, aile değerlerine sahip çık. Namus en büyük şereftir.

🗣️

DİL

Diline Sahip Ol

Kötü söz söyleme, yalan konuşma, gıybet etme. Dilini hayır için kullan, sözünde dur. Ahinin sözü senettir.

Kariyer Basamakları

Mesleki Hiyerarşi

Ahilikte usta olmak için geçilmesi gereken 4 aşama

👑

USTA

En yüksek mertebe

10+ Yıl
⚒️

KALFA

Bağımsız üretim hakkı

5-10 Yıl
📚

ÇIRAK

Meslek öğrenimi

3-5 Yıl
🌱

YAMAK

Mesleğe giriş

1-2 Yıl

👑 Ustalık Mertebesi

Ustalık, Ahilikte en yüksek mesleki mertebedir. Usta olmak için hem mesleki yetkinlik hem de ahlaki olgunluk gerekir. Usta, çırak yetiştirebilir ve kendi dükkânını açabilir.

  • Şed kuşanma töreniyle usta unvanı alır
  • 3 usta ve 1 Ahi Babası onayı gerekir
  • Bir "icazet eseri" (masterpiece) üretmelidir
  • Çırak yetiştirme sorumluluğu vardır

⚒️ Kalfalık Mertebesi

Kalfa, mesleğin teknik inceliklerini öğrenmiş ve bağımsız üretim yapabilecek seviyeye gelmiş kişidir. Ustanın gözetiminde çalışır.

  • Çıraklık dönemini başarıyla tamamlamıştır
  • Mesleğin tüm tekniklerini bilir
  • Ustanın yokluğunda dükkânı yönetebilir
  • Ustalığa geçiş için eser hazırlar

📚 Çıraklık Mertebesi

Çırak, ustanın yanında mesleği aktif olarak öğrenen kişidir. Hem işyerinde meslek, hem de akşamları Ahi zaviyelerinde ahlak eğitimi alır.

  • 10 yaşından büyük olmalıdır
  • Velisi, ustası ve Ahi Başkanı onaylar
  • Haftalık ücret alır
  • Mesleğin sırlarını öğrenir

🌱 Yamaklık Mertebesi

Yamak, mesleğe yeni giriş yapan, henüz çıraklığa kabul edilmemiş kişidir. Dükkânda basit işleri yapar ve mesleği gözlemler.

  • En az 10 yaşında olmalıdır
  • 1-2 yıl yamaklık yapar
  • Temizlik, taşıma gibi basit işler
  • Meslek sevgisi ve disiplin kazanır
Fütüvvetname

Ahiliğin 124 Altın Kuralı

Her Müslüman Türk'ün uyması gereken temel kurallardan bazıları

1

Helal Kazanç

Haram yollarla para kazanmamak, alın teri ile geçinmek

2

Kaliteli Üretim

İşini en iyi şekilde yapmak, kaliteden ödün vermemek

3

Dürüst Ticaret

Müşteriyi aldatmamak, tartı ve ölçüde hile yapmamak

4

Kardeşlik

Esnaf arasında dayanışma, birbirine destek olmak

5

Müşteri Memnuniyeti

Müşteriye güler yüz, saygı ve hizmet kalitesi

6

Sır Saklama

Meslek sırlarını ve müşteri bilgilerini korumak

7

Çırak Yetiştirme

Mesleği gelecek nesillere öğretmek, bilgi paylaşmak

8

Hayır İşleri

Fakirlere yardım, hayır kurumlarına destek

9

Temizlik

Kişisel temizlik ve işyeri hijyeni

10

Zamanında Teslim

Verilen sözü tutmak, işi zamanında bitirmek

11

Haksız Rekabet

Rakipleri kötülememek, adil rekabet etmek

12

Alçakgönüllülük

Kibirlenmemek, herkese saygı göstermek

32 Meslek Loncası

Ahilik Zanaatları

Ahilik teşkilatına bağlı geleneksel meslekler

Debbağlık

Debbağlık (Deri İşleme)

Ahi Evran'ın mesleği

Bakırcılık

Bakırcılık

Metal işleme sanatı

Çarşı

Attarlık

Baharat ve ilaç ticareti

Loncalar

Dokumacılık

Halı ve kilim üretimi

Mimari

Yapı Ustaları

Taş ve ahşap işçiliği

Cami

Hattatlık

Güzel yazı sanatı

Geleneksel Tören

Şed Kuşanma Töreni

Şed kuşanma, Ahiliğe kabul ve ustalığa geçiş için yapılan kutsal bir törendir. "Şed" peştamal gibi bele bağlanan ve Ahiliği simgeleyen bir kuşaktır.

1

Abdest ve Namaz

Törene katılacak herkes abdest alır, cemaatle namaz kılınır

2

Ahi Babası'nın Nasihati

Ahi Babası, adaya Ahiliğin kurallarını ve sorumluluklarını anlatır

3

Tuz-Ekmek Yemini

Aday, tuz ve ekmek yiyerek Ahilik sözü verir

4

Şed Kuşatma

Ahi Babası, adayın beline şedi bağlar ve dua eder

Şed Kuşanma Töreni
Günümüze Etkisi

Ahiliğin Mirası

800 yıllık Ahilik geleneğinin günümüze yansımaları

🏪

Esnaf Odaları

Günümüzdeki ticaret ve sanayi odalarının temeli Ahilik loncalarına dayanır

⚖️

Tüketici Hakları

Kalite kontrolü ve müşteri hakları kavramları Ahiliğin modern yansımalarıdır

🤝

Sendikacılık

İşçi hakları ve dayanışma kavramları Ahilik geleneğinden beslenir

📜

Mesleki Eğitim

Çırak-kalfa-usta sistemi bugünkü mesleki eğitimin temelidir

🏛️

Kooperatifçilik

Dayanışma ve ortaklık anlayışı modern kooperatiflere ilham vermiştir

📅

Ahilik Haftası

Her yıl Eylül ayının 2. haftası Ahilik Haftası olarak kutlanır

📺 Ahilik Belgeseli

Ahiliği daha yakından tanıyın