Dünyanın İlk Astronomi Okulu

CACABEY
Gökbilim Medresesi

M.S. 1272 • Kırşehir, Türkiye

13. yüzyılda Selçuklu döneminde inşa edilen, dünyanın bilinen ilk astronomi üniversitesi. Gökyüzünün sırlarını çözmek için kurulan bu medrese, roket şeklindeki minaresi ve yıldız gözlem kuyusuyla tarihe geçti.

752
Yıllık Tarih
1272
Yapım Yılı
7
Gezegen Sütunu
🚀 Uzay Simülasyonunu Başlat
Cacabey Gökbilim Medresesi
Kurucu

Nurettin Cibril bin Cacabey

1240 - 1301 | Kırşehir Emiri

Selçuklu döneminin önemli devlet adamlarından Cacabey, III. Gıyaseddin Keyhüsrev zamanında Kırşehir emiri olarak görev yapmıştır. Zekası ve bilime olan tutkusuyla tanınan Cacabey, dönemin en ileri astronomi okulunu kurmuştur.

Mevlana Celaleddin Rumi ve Hacı Bektaş-ı Veli ile dostluk kurmuş, Hz. Mevlana'dan övgü mektupları almıştır. Eskişehir'de cami ve han yaptırmış, birçok tarihi eseri onarttırmıştır.

En büyük eseri olan Cacabey Medresesi'ni 1272 yılında inşa ettirmiş ve burada Türkçe eğitim verilmesini sağlamıştır. Ayrıca Arapça ve Farsça eserler de kaleme almıştır.

Doğum
1240 - İskilip
Vefat
1301 - Kırşehir
Unvanı
Kırşehir Emiri
Dönem
Selçuklu
"Gökyüzündeki yıldızları incelemek, Allah'ın kudretini anlamanın en güzel yoludur."
— Cacabey Medresesi Felsefesi
Selçuklu Mimarisi

Mimari Özellikler

Anadolu'nun tek örneği olan mimari detaylar

🚀

Roket Minareler

Yapının dış cephesinde bulunan konik başlıklı sütunlar, roket formunda tasarlanmıştır. Bu benzersiz tasarım, gökyüzüne ulaşma arzusunu simgeler ve Anadolu'da başka örneği yoktur.

🕳️

Rasat Kuyusu

Kubbesi açık bırakılan medresenin altındaki derin kuyu, yıldızların gündüz bile gözlemlenmesini sağlardı. Suya yansıyan yıldızlar incelenerek astronomi çalışmaları yapılırdı.

🌟

Gezegen Sütunları

İç mekanda bulunan 7 sütun, güneş sistemindeki 7 gezegeni (o dönemde bilinen) temsil eder. Her sütun farklı bir gök cismini simgeler.

🧱

Üç Tuğla Örgüsü

Minarede uygulanan üç farklı tuğla örgü sistemi, Anadolu'daki tek örnektir. Bu teknik, yapının hem estetik hem de statik açıdan mükemmel olmasını sağlar.

💎

Mavi Çiniler

Minaredeki mavi çiniler, gökyüzünü ve sonsuzluğu temsil eder. Orijinal çinilerin bir kısmı hâlâ yerindedir ve Selçuklu sanatının en güzel örneklerinden biridir.

🏛️

Taç Kapı

Geometrik süslemelerle bezenmiş anıtsal giriş kapısı, Selçuklu mimarisinin karakteristik özelliklerini taşır. Üzerinde astronomiyle ilgili semboller bulunur.

Gözlemevi

Dünyanın İlk Rasathanesi

Cacabey Medresesi, yalnızca bir eğitim kurumu değil, aynı zamanda aktif bir gözlemevi olarak işlev görmüştür. Burada güneşin, ayın ve yıldızların hareketleri incelenmiş, takvim hesaplamaları yapılmıştır.

Medresenin en özgün özelliği, kubbesinin ortasında bırakılan açıklık ve bunun altındaki derin kuyudur. Bu sistem sayesinde gündüz bile yıldızlar gözlemlenebilmiştir.

🔭

Yıldız Gözlemi

Kuyu suyu üzerinden yıldızların yansıması incelenirdi

📐

Trigonometri Çalışmaları

Gökcisimlerinin açısal konumları hesaplanırdı

📅

Takvim Hesaplama

Ay ve güneş takvimi çalışmaları yapılırdı

🌙

Ay Evreleri

Ayın 29.5 günlük döngüsü takip edilirdi

Yıldızlı Gece
7 Gezegen

Gezegen Sütunları

Medresedeki iç sütunlar, o dönemde bilinen 7 gök cismini temsil eder

☀️

Güneş

Sistemin merkezi

🌙

Ay

Dünya'nın uydusu

☿️

Merkür

Utarid

♀️

Venüs

Zühre

♂️

Mars

Merih

♃

Jüpiter

Müşteri

♄

Satürn

Zuhal

13. yüzyılda henüz teleskop icat edilmemişti. Uranüs, Neptün ve Plüton keşfedilmemişti. Dönemin astronomları çıplak gözle görülebilen 7 gök cismini (Güneş, Ay ve 5 gezegen) inceliyordu.

Eğitim

Okutulan Bilimler

Cacabey Medresesi'nde verilen eğitimler

Astronomi

🔭 Astronomi (Hey'et)

Yıldızların, gezegenlerin ve gökcisimlerinin hareketleri incelenir, takvim hesaplamaları yapılırdı. Öğrenciler gözlem yaparak pratik bilgi edinirdi.

Matematik

📐 Matematik (Riyaziyat)

Geometri, cebir ve trigonometri dersleri verilirdi. Bu bilgiler astronomi hesaplamalarının temelini oluşturuyordu.

Felsefe

📚 Felsefe (Hikmet)

Antik Yunan filozoflarının eserleri Arapça çevirilerinden okunur, evrenin yapısı ve varoluş sorgulanırdı.

İslam İlimleri

☪️ İslami İlimler

Fıkıh (İslam Hukuku), tefsir, hadis ve tasavvuf dersleri de verilirdi. Namaz vakitlerinin hesaplanması astronomi bilgisi gerektiriyordu.

Kronoloji

Tarihsel Süreç

Cacabey Medresesi'nin 750 yıllık hikayesi

1272

Medrese'nin İnşası

Kırşehir Emiri Cacabey tarafından astronomi okulu olarak yaptırıldı

1301

Cacabey'in Vefatı

Cacabey vefat etti, türbesi medresenin yanına defnedildi

1400'ler

Osmanlı Dönemi

Yapı camiye dönüştürüldü, eğitim işlevi devam etti

1947

Arkeolojik Kazı

Bilimsel kazı çalışmaları yapıldı, rasat kuyusu ortaya çıkarıldı

2019

UNESCO Müzik Şehri

Kırşehir UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı'na alındı

2024

Cacabey Yılı

T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından Cacabey Yılı ilan edildi

📺 Cacabey Belgeseli

Dünyanın ilk astronomi okulunu yakından tanıyın